Heritage and Threat (HEAT)


Celem projektu, w szczególności jego części realizowanej przez zespół Ośrodka Badań Europy Środkowo-Wschodniej jest:

  • przywrócenie pamięci o dziedzictwie, którego główną cechą mającą wpływ na jego stan zachowania jest „obcość” w sensie społecznym i/lub narodowym;
  • analiza zagrożeń dla tego typu dziedzictwa ze strony różnych grup odbiorców/użytkowników dziedzictwa;
  • przygotowanie i publikacja / eksponowanie broszur i wystaw popularyzujących wyniki prac badawczych;
  • integracja efektów prac polskiego zespołu badawczego z wynikami badań innych grup realizujących projekt.

W Polsce zagadnienie zagrożeń wybranych elementów dziedzictwa kulturowego analizowane są na kilku wybranych obszarach badawczych:

  1. teren wschodnich i zachodnich Mazur – okolice, w których toczyły się walki dwóch bitew nad jeziorami mazurskimi oraz bitwy pod Tannenbergiem
  2. północne Podlasie – okolice twierdzy Osowiec;
  3. północno-wschodnie Mazowsze
  4. zachodnie Mazowsze – okolice bitwy nad Rawką i Bzurą.

Na w/w obszarach badawczych prace koncentrują się na udokumentowaniu i upowszechnienie wiedzy na temat pierwszowojennego dziedzictwa kulturowego oraz analizie realnych i potencjalnych zagrożeń tego dziedzictwa ze strony różnych grup użytkowników tych terenów.
Dodatkowym obszarem badawczym jest Białystok. W tym przypadku analizie poddane zostaną powody zacierania w przestrzeni miasta i pamięci mieszkańców miejsc pamięci (cmentarzy) po narodowościach, których zabrakło w przestrzeni miasta po II wojnie światowej.

Etapy prac badawczych:

  • identyfikacja wybranej kategorii dziedzictwa kulturowego na obszarach badawczych;
  • prace ewidencyjne oraz upowszechnienie ich wyników;
  • gromadzenie informacji na temat zagrożeń w/w elementów dziedzictwa przy użyciu metody opracowanej przez przedstawiciela nauk społecznych; badaniami objęte zostaną różne grupy wiekowe, społeczne i zawodowe użytkowników przestrzeni, w której znajdują się wybrane do badań elementy dziedzictwa kulturowego;
  • analiza zgromadzonych materiałów źródłowych (ankiet, wywiadów);
  • integracja osiągniętych wyników z efektami pracy pozostałych grup badawczych.

Więcej informacji o projekcie HeAT:


Efekty prac badawczych:
Małgorzata Karczewska, Cmentarze z czasów I wojny światowej w krajobrazie górnej Narwi, [w:] Narwiański Park Narodowy. Krajobraz, przyroda, człowiek, red. Piotr Banaszuk, Dan Wołkowycki, Białystok – Kurowo 2016.

Pobierz PDF

Małgorzata Karczewska, Maciej Karczewski, Pro Patria. Miejsca pamięci I wojny światowej na przedpolu Twierdzy Osowiec. Seria Archeologia pamięci, t. I, Białystok 2015.
Publikacja finansowan ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Komisji Europejskiej w ramach programu Heritage Plus – wsparcie dla badań naukowych nad dziedzictwem kulturowym w ramach JPI: Cultural Heritage and Global Change oraz Marszałka Województwa Podlaskiego.


Upowszechnianie wyników projektu.
Wykład: Małgorzata Karczewska, Symbole pamięci I wojny światowej w krajobrazie Mazur, 11 kwietnia 2017 r., Uniwersytet Warszawski.


Wykład: Małgorzata Karczewska, Archeologia pamięci. Cmentarze wojenne z czasów I wojny światowej na Podlasiu, 12 kwietnia 2017 r., Uniwersytet Warszawski.


Wystawa wędrująca: Sto lat będą trwać bez opieki niczyjej… Cmentarze wojenne z czasów I wojny światowej na przedpolu Twierdzy Osowiec.


Spotkanie robocze uczestników projektu Heritage and Threat (HeAT) w Bolonii, 27-29 października 2016 r.


Międzynarodowe warsztaty „Threats on cultural heritage and historical landscapes of the WWI. Identification and countermeasures, 3-5 października 2016 r., Giżycko

  • Prof. dr hab. Halina Parafianowicz, World War I in Russian Memory
  • Prof. Dr. Gennadi Kretinin, Genesis and evolution of the memory of the First World War in Kaliningrad
  • Prof. Dr. Yuri Kostyashov, Memory of the East Prussian front of the First World War in Kaliningrad Internet resources
  • Dr Alina Czapiuk, WWI in polish history didactic. Theory and school practice
  • Dr Małgorzata Karczewska, WWI cemeteries a century later. Two case studies on threats and opportunities of protection
  • M.A. Alexander Kazionnov. To save the memory of the First World War in the civil initiatives: regional and local aspects
  • Dr. Ilya Dementev, Russian army in East Prussia in the beginning of the First World War (based on the Russian newspapers in 1914)
  • Dr hab. Maciej Karczewski, WWI archaeology. The non-invasive research of the foreground of the Fortress Osowiec
  • M.A. Syuzanna Fostova. Memory of the First World War in the Kaliningrad mass media
  • M.A. Mariusz Puchacz, Memory of the WWI in Przemyśl region (2014-2016)
  • M.A. Anton Zhirov. Geoinformatics systems in the research and popularization of the WWI monuments in the area of former East Prussia

Wykład: Małgorzata Karczewska, Archeologia pamięci. Założenia teoretyczne i praktyka realizacji projektu „Heritage and Threat” (HeAT) (2015-2018), 17 czerwca 2016 r, konferencja Archeologia współczesności, IAiE PAN, Warszawa.


Wykład: Małgorzata Karczewska, Pamięć I wojny światowej zapisana w krajobrazie kulturowym wschodnich Mazur i przedpola Twierdzy Osowiec, 30 maja 2016 r., Bałtycki Federalny Uniwersytet im. Immanuela Kanta w Kaliningradzie.


Wykład: Małgorzata Karczewska, Miejsca pamięci poległych na obszarze powiatu giżyckiego, Giżycko, 2 października 2015 r.

Strona korzysta
z plików Cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie.